6 Stad

basic

Knooppunt Vlissingen door Hans Goedkoop/Kees Zandvliet

De theorie en de praktijk

p.rijks---RP-F-2012-96-29

De afsluiting van het Sloe bij Arnemuiden, ca. 1868 - 1873

Ten behoeve van de aanleg van een spoorwegverbinding naar Vlissingen. Bron: Rijksmuseum

Op een foto van de restauratie van het station van Vlissingen in 1895 staan veel lege tafels, een beetje sip kijkend personeel en een paar gasten. Links en rechts op de achterwand trekken af- fiches de aandacht. Op die affiches wordt reclame gemaakt voor Singer-naaimachines, hotels in Rotterdam en Brussel, de wekelijkse stoomschipverbinding met New York vanuit Amsterdam en Rotterdam. Een tafel met lectuur op de voorgrond trekt de aandacht. Wij kunnen ons voorstellen dat hier kranten en tijdschriften liggen uitgestald voor de reiziger die wacht op zijn aansluitende boot of trein. Geen foto die zindert van kosmopolitische energie.

p.onbekend---stations-vlissingen

Restauratie van het spoorwegstation Vlissingen, 1895

Bron: Onbekend

Betere papieren

Als wij terugkijken, dan kost het niet veel moeite Amsterdam en vooral Rotterdam te zien als steden die een groeispurt doormaakten in de tweede helft van de negentiende eeuw: internationale knooppunten van transport over water en via spoorwegen. Hun succes trok de aandacht en de ontwikkelingen hebben achteraf al snel de schijn van logica. De tijdgenoot zal die ontwikkeling dus ook wel als logisch beschouwd hebben?

Nee dus. In 1865 dacht men in Den Haag dat Vlissingen betere papieren had dan Rotterdam en Amsterdam. Vlissingen lag aan diep water, gunstig voor bootverbindingen naar Engeland en over de Atlantische Oceaan en gunstig voor spoorwegverbindingen via Roosendaal naar het Duitse achterland en naar Brussel en Parijs.

Grote werken

v.037 - vlissingen

Om die reden had de regering er geen moeite mee om voor het project Vlissingen meer geld uit te trekken dan voor de aanleg van het Noordzeekanaal. De verbetering van de Vlissingse haven, de aanleg van de spoorweg naar Roosendaal, de afdamming van de zee-engte het Sloe tussen Walcheren en Zuid-Beveland en nog wat grote werken werden opgewekt ter hand genomen. De ingenieurs van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs gingen omstreeks 1870 op excursie naar Zeeland om een beeld te krijgen van de indrukwekkende, complexe werken.

p.spw---vlissingen-ingenieurs

Feesttrein Instituut van Ingenieurs, 1870

Bron: Spoorwegmuseum

In 1873 kwam de koning naar Zeeland om “mainport” Vlissingen te openen. Daarna bleef het angstig stil. De Stoomvaart Maatschappij Zeeland onderhield een redelijk succesvolle maildienst op Sheerness, maar kon uiteindelijk toch de concurrentie van de lijn Harwich-Hoek van Holland niet aan. De fraaie theorie legde het af tegen de onstuitbare praktijk: zowel wat betreft de overslag van goederen als van personen legde Vlissingen het af tegen Antwerpen en Rotterdam.

boek

Dit is een fragment uit het boek De IJzeren Eeuw door Hans Goedkoop en Kees Zandvliet, te verkrijgen via www.walburgpers.nl